Systemy liczbowe
Zapis w różnych systemach, konwersje, dodawanie binarne, kod U2, adresy IP i liczba bitów.
Teoria, wzory i przykłady
Pozycyjne systemy liczbowe
Liczba . Najważniejsze: dwójkowy (2), ósemkowy (8), dziesiętny (10), szesnastkowy (16; cyfry 0–9, A–F).
Konwersje
- do dziesiętnego: schemat Hornera lub suma ; np. .
- z dziesiętnego: dziel przez podstawę i zbieraj reszty od końca.
- 2 ↔ 16: grupuj po 4 bity (2 ↔ 8: po 3 bity).
Arytmetyka
Dodawanie pisemne w systemie działa jak w dziesiętnym, tylko przeniesienie pojawia się przy sumie . W dwójkowym: .
Liczby ujemne — kod uzupełnień do 2 (U2)
Na bitach zakres to . Aby zapisać : zaneguj bity i dodaj 1.
Liczba bitów w praktyce
- adres IPv4 ma 32 bity (4 bajty), adres IPv6 ma 128 bitów,
- bitów koduje różnych wartości,
- liczba cyfr w systemie dla liczby : .
Równania w różnych systemach
Zamień wszystkie składniki na system dziesiętny, rozwiąż, a wynik zamień z powrotem — np. wymaga policzenia i zapisania w systemie piątkowym.
Łatwe zadania
Uzupełnij zdania — wpisz właściwe liczby bitów.
Adres IP w wersji 4 ma długość … bity. Adres IP w wersji 6 ma długość … bitów.
Wpisz dwie liczby oddzielone spacją (najpierw IPv4).
Podaj wartość po wykonaniu algorytmu z zadania 2.1 dla osiemnastocyfrowej liczby całkowitej , w której pierwszych sześć cyfr to 3, następnych sześć cyfr to 6, a pozostałych sześć cyfr to 9 (czyli ).
Średnie zadania
Poniżej zapisano wyrażenie z liczbami zapisanymi w systemach piątkowym, dziesiętnym i trójkowym. W miejsce kropek wpisz odpowiednie liczby (zapisane w systemie piątkowym i trójkowym), tak aby obie równości były prawdziwe:
Wpisz dwie liczby oddzielone spacją: najpierw liczbę w systemie piątkowym, potem w trójkowym.
Każdy napis z pliku symbole.txt traktujemy jako liczbę w systemie trójkowym: znak o to cyfra 0, + to cyfra 1, * to cyfra 2. Podaj największą liczbę spośród zapisanych w pliku: w zapisie dziesiętnym oraz odpowiadający jej napis. Dla symbole_przyklad.txt: 519789 ***+o*ooo++o.
Wpisz: liczba_dziesiętna napis.
Poniżej sposobem pisemnym dodano dwie liczby zapisane binarnie. Uzupełnij brakujące cyfry (pola □), tak aby działanie było poprawne:
1 1 □ 0 1 0 1 1 0 □ 1
+ 1 1 0 0 □ 1 0 1 1 1
------------------------
1 □ 0 1 1 0 0 1 □ □ 1 0
Wpisz sześć brakujących cyfr w kolejności: górna liczba (dwa pola od lewej), dolna liczba (jedno pole), wynik (trzy pola od lewej) — oddzielone spacjami.
Cyfry. Algorytm dla nieujemnej liczby całkowitej oblicza liczbę :
b ← 1
c ← 0
dopóki n > 0 wykonuj
a ← n mod 10
n ← n div 10
jeżeli (a mod 2 = 0)
c ← c + b * (a div 2)
w przeciwnym razie
c ← c + b
b ← b * 10
Dla każdej z liczb podaj wartość po wykonaniu algorytmu oraz liczbę wykonań instrukcji c ← c + b: , , .
Wpisz kolejno: c i liczba wykonań dla każdej liczby (razem sześć wartości), oddzielone spacjami.
Wykonaj działania na liczbach zapisanych w systemie trójkowym i dziewiątkowym. Wyniki podaj w systemie trójkowym:
oraz
Wpisz dwa wyniki (cyfry trójkowe) oddzielone spacją, np. 1202 21.