Nauka / Bryła sztywna

Bryła sztywna

Moment siły, moment bezwładności, dynamika ruchu obrotowego, moment pędu, toczenie.

Rozszerzony

Teoria, wzory i przykłady

Moment siły i statyka

M=rFsin⁡αM=rF\sin\alpha

Warunki równowagi bryły: ∑F⃗=0\sum\vec F=0 oraz ∑M=0\sum M=0 (względem dowolnego punktu).

Dynamika ruchu obrotowego

Iε=Mwyp,ε=ΔωΔtI\varepsilon=M_{wyp},\qquad \varepsilon=\frac{\Delta\omega}{\Delta t}

Momenty bezwładności względem osi przez środek masy: pełny walec I=12mR2I=\tfrac12 mR^2, obręcz I=mR2I=mR^2, kula I=25mR2I=\tfrac25mR^2, pręt (oś przez środek) I=112mL2I=\tfrac1{12}mL^2. Twierdzenie Steinera: I=Ism+md2I=I_{sm}+md^2.

Bloczek z masą — schemat rozwiązania

  1. ciężarek: ma=mg−Fnma=mg-F_n,
  2. bloczek: Iε=R(Fn−F)I\varepsilon=R(F_n-F), przy braku poślizgu ε=a/R\varepsilon=a/R,
  3. wyeliminuj naprężenie FnF_n.

Moment pędu i energia obrotu

L=Iω  (punkt: L=mvrsin⁡α),Ek,obr=Iω22L=I\omega\ \ (\text{punkt: } L=mvr\sin\alpha),\qquad E_{k,obr}=\frac{I\omega^2}{2}

Bez zewnętrznych momentów sił L=constL=\text{const} (np. łyżwiarka, ruch planet). Toczenie bez poślizgu: v=ωRv=\omega R, Ek=mv22+Iω22E_k=\dfrac{mv^2}{2}+\dfrac{I\omega^2}{2}.

Łatwe zadania

Średnie zadania

Średnie2 pkt

Jednorodny pełny walec W1W_1 oraz częściowo wydrążony (osiowosymetrycznie) jednorodny walec W2W_2 o równych promieniach RR i równych masach mm (z różnych materiałów) puszczono swobodnie z tej samej wysokości na równi pochyłej o kącie nachylenia β\beta. Prędkości początkowe były zerowe; walce staczają się bez poślizgu. Momenty bezwładności: I1=k1mR2I_1=k_1mR^2, I2=k2mR2I_2=k_2mR^2, k1≠k2k_1\ne k_2. Siły tarcia statycznego nie osiągnęły wartości maksymalnych, inne opory pomijamy.

Oceń prawdziwość stwierdzeń.

Średnie3 pkt

Jednorodny walec o masie m=10m=10 kg i promieniu RR jest ciągnięty siłą F=30F=30 N po płaskiej poziomej powierzchni; siła jest przyłożona poziomo do uchwytu (do osi walca), prostopadle do osi obrotu. Model: walec toczy się bez poślizgu, w kierunku poziomym działają tylko stała siła tarcia statycznego T⃗\vec T (nie osiągnęła wartości maksymalnej) i siła F⃗\vec F, pomijamy inne opory i masę osi; moment bezwładności I0=12mR2I_0=\tfrac12mR^2.

Całkowitą energię kinetyczną walca w chwili tt oznaczymy Ekin calkE_{kin\,calk}, a energię kinetyczną ruchu postępowego Ekin postE_{kin\,post}. Oblicz iloraz Ekin postEkin calk\dfrac{E_{kin\,post}}{E_{kin\,calk}}. Wynik podaj w postaci ułamka zwykłego.

Średnie3 pkt

(Warunki jak w zadaniu 2.1: m=10m=10 kg, F=30F=30 N, I0=12mR2I_0=\tfrac12mR^2, toczenie bez poślizgu.) Oblicz wartość przyśpieszenia (liniowego) środka masy walca. Zapisz obliczenia.

Trudne zadania

Gotowy na sprawdzian z działu?
Wygeneruj krótki test z tego działu w generatorze.
Test działowy