Dynamika
Zasady dynamiki Newtona, siły tarcia i sprężystości, pęd, zasada zachowania pędu, zderzenia.
Teoria, wzory i przykłady
Zasady dynamiki
- I zasada: gdy siła wypadkowa jest zerowa, ciało pozostaje w spoczynku lub porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym (w układzie inercjalnym).
- II zasada: (ogólniej ).
- III zasada: siły wzajemnego oddziaływania mają równe wartości, przeciwne zwroty i działają na różne ciała.
Siły w zadaniach
- ciężar: ,
- tarcie kinetyczne: , tarcie statyczne: ,
- sprężystość (Hooke): ,
- reakcja podłoża — na równi pochyłej , składowa zsuwająca .
Metoda rozwiązywania: narysuj wszystkie siły na ciało, wybierz osie, zapisz II zasadę osobno dla każdej osi.
Pęd i zasada zachowania pędu
- zderzenie sprężyste — zachowany pęd i energia kinetyczna,
- zderzenie niesprężyste — zachowany pęd, energia kinetyczna maleje; przy zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się razem: .
Układy ciał i bloczki
Dla ciężarka na nici przerzuconej przez bloczek: nić nierozciągliwa ⇒ te same przyspieszenia; nić nieważka na bloczku nieważkim ⇒ jednakowe naprężenie. Jeśli bloczek ma masę, trzeba dodać dynamikę ruchu obrotowego (zobacz dział „Bryła sztywna”).
Typowe błędy
- Rysowanie siły reakcji III zasady na tym samym ciele co siła akcji.
- Zakładanie na równi pochyłej lub gdy działają dodatkowe siły pionowe.
- Zapominanie o wektorowym charakterze pędu (zderzenia 2D).
Średnie zadania
W rozpadzie α jądra : iloraz masy jądra i cząstki wynosi ; tuż przed rozpadem jądro plutonu było nieruchome; prędkości produktów są dużo mniejsze od . Energie kinetyczne jądra i cząstki tuż po rozpadzie: i .
Oblicz iloraz . Zapisz obliczenia. (Wskazówka: zasada zachowania pędu.)
Kropla wody oderwała się od dachu budynku w chwili i opadała pionowo w powietrzu. Na wykresie przedstawiono zależność wartości prędkości kropli od czasu do chwili s (uderzenie o podłoże). Oznaczone punkty: . Model: na kroplę działają siła oporu powietrza i siła grawitacji ; ; od chwili ruch kropli jest jednostajny prostoliniowy (odcinek wykresu poziomy).
Dokończ zdanie. Od chwili do chwili wartość przyśpieszenia kropli:
A. się zwiększa, B. się zmniejsza, C. pozostaje stała, ponieważ wartość siły wypadkowej działającej w tym czasie na kroplę: 1. się zwiększa, 2. się zmniejsza, 3. pozostaje stała.
Wpisz literę i cyfrę, np. C3.
Trudne zadania
Punkt na diagramach reprezentuje kroplę; bok kratki to umowna jednostka siły. Na diagramach narysowano siłę grawitacji (8 jednostek, w dół), natomiast nie narysowano siły oporu. Opisz: (1) siłę oporu w chwili s oraz (2) siłę oporu w chwili s — kierunek, zwrot i długość w umownych jednostkach. Wykorzystaj, że i wartości prędkości z wykresu.
Wyprowadź wzór pozwalający wyznaczyć — wartość prędkości, z jaką kropla opada ruchem jednostajnym prostoliniowym — w zależności od: promienia kropli , gęstości powietrza , gęstości wody , przyśpieszenia ziemskiego oraz współczynnika . Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru.
Wskazówka: objętość kuli o promieniu : .