Fizyka jądrowa
Budowa jądra, rozpady alfa i beta, czas połowicznego rozpadu, energia wiązania, reakcje jądrowe.
Teoria, wzory i przykłady
Zapis jądra i zasady zachowania
Jądro atomowe oznaczamy : — liczba masowa (nukleonów), — liczba atomowa (protonów), neutronów. W każdej reakcji zachowane są suma liczb masowych i suma ładunków (liczb atomowych) oraz energia i pęd.
Rozpady
- alfa: ,
- beta minus: (neutron → proton); liczba masowa bez zmian, rośnie o 1,
- beta plus: ,
- gamma: emisja fotonu, i bez zmian.
Energia wydzielona w rozpadzie pochodzi z defektu masy: masa jądra początkowego jest większa od sumy mas produktów; nadwyżka zamienia się w energię kinetyczną produktów.
Prawo rozpadu promieniotwórczego
Po czasie równym zostaje połowa jąder. Przy wykresie otrzymujemy prostą: — czas połowicznego rozpadu wyznaczamy z nachylenia lub z warunku .
Energia wiązania
Energię wiązania na nukleon porównujemy dla różnych jąder (największa dla żelaza-56).
Łatwe zadania
Izotop plutonu ulega rozpadowi : powstają cząstka i jądro pierwiastka . Uzupełnij schemat : podaj liczbę atomową , liczbę masową i symbol pierwiastka .
Wpisz w kolejności: Z, A, symbol — oddzielone spacjami (np. 10 20 Ne).
Izotop fluoru ulega rozpadowi . Próbka jest badana licznikiem pokazującym całkowitą liczbę rozpadów po upływie czasu . Liczbę jąder fluoru w chwili początkowej oznaczymy , a łączną liczbę jąder, które uległy rozpadowi po czasie , . Na wykresie przedstawiono zależność od czasu (w minutach).
Czas połowicznego rozpadu jądra fluoru wynosi ... minut.
Uzupełnij schemat rozpadu jądra fluoru: (pominięto neutrino). Podaj liczbę atomową , liczbę masową i symbol pierwiastka .
Wpisz w kolejności: Z, A, symbol — oddzielone spacjami (np. 10 20 Ne).
Średnie zadania
Izotop neonu ulega rozpadowi : .
Uzupełnij schemat: wpisz liczbę atomową i masową jądra X oraz podaj symbol (lub nazwę) pierwiastka X.
W chwili tuż przed rozpadem jądro neonu było nieruchome.
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
Próbka zawiera izotop , który wytwarza energię w postaci ciepła na skutek rozpadu promieniotwórczego. Moc cieplna jest wprost proporcjonalna do liczby jąder w próbce. W chwili moc wynosiła J/s; dokładnie po czasie lat spadła do J/s.
Oblicz — czas połowicznego rozpadu izotopu. Zapisz obliczenia. Wynik podaj w latach, zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących.
Wskazówki: 1) jeśli , to ; 2) .
Masy jąder i cząstek: u (jądro F), u (powstałe jądro), u (), masę neutrina pomijamy. Jądro fluoru przed rozpadem spoczywało; MeV.
Oblicz łączną energię kinetyczną produktów rozpadu jądra fluoru. Wynik podaj w MeV, zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących. Zapisz obliczenia.