Grawitacja
Prawo powszechnego ciążenia, pole grawitacyjne, prawa Keplera, prędkości kosmiczne, ruch planet.
Teoria, wzory i przykłady
Prawo powszechnego ciążenia
Natężenie pola: . Przyspieszenie grawitacyjne maleje z kwadratem odległości od środka ciała.
Prawa Keplera
- Planeta krąży po elipsie, w której jednym z ognisk jest Słońce.
- Promień wodzący zakreśla w równych czasach równe pola (skutek zachowania momentu pędu): w peryhelium i aphelium.
- , gdzie to półoś wielka (połowa osi wielkiej).
W jednostkach „rok ziemski” i „au” dla Słońca: .
Ruch po orbicie kołowej i prędkości kosmiczne
Energia w polu grawitacyjnym
Dla orbity kołowej .
Typowe błędy
- Użycie całej osi wielkiej zamiast półosi w III prawie Keplera.
- Pomylenie „wysokości nad Ziemią” z odległością od jej środka.
Średnie zadania
Planetoida krąży wokół Słońca (środek ) po orbicie eliptycznej. Narysuj wektor siły , z jaką Słońce działa na planetoidę w zaznaczonym położeniu na orbicie (punkt ). Zachowaj odpowiedni kierunek, zwrot i punkt zaczepienia (długość dowolna).
Planetoida : najmniejsza odległość od Słońca au, długość osi wielkiej orbity au. Orbita Ziemi jest w przybliżeniu kołowa: au, rok ziemski.
Oblicz — okres obiegu planetoidy wokół Słońca. Wynik podaj w latach ziemskich. Zapisz obliczenia.
Planetoida Chiron obiega Słońce po orbicie eliptycznej: najmniejsza odległość od środka Słońca au, największa au. Ziemia obiega Słońce po orbicie w przybliżeniu kołowej o promieniu au, z okresem roku. Pomijamy wpływ innych ciał.
Oceń prawdziwość stwierdzeń.
Wartość prędkości liniowej Chirona w punkcie najbliższym Słońca () oznaczymy , w punkcie najdalszym () — . Dokończ zdanie. Prawidłowy związek pomiędzy a to:
A. , B. , C. ,
ponieważ w ruchu Chirona wokół Słońca nie zmienia się jego: 1. pęd, 2. moment pędu, 3. energia kinetyczna.
Wpisz literę i cyfrę, np. B1.
Oblicz okres obiegu Chirona wokół Słońca (dane z zadania 5.1). Zapisz obliczenia. Wynik podaj w latach ziemskich.
Ziemia i Księżyc poruszają się wokół punktu — wspólnego środka masy — po orbitach eliptycznych zbliżonych do kołowych. Środek Ziemi: , środek Księżyca: ; odległość się zmienia; stosunek mas ; Ziemia i Księżyc są kulami o sferycznie symetrycznym rozkładzie masy.
Oceń prawdziwość stwierdzeń.
Na odcinku znajduje się punkt , w którym wartość wypadkowej siły grawitacji od Ziemi i od Księżyca działającej na punkt materialny jest równa zero. Oblicz odległość punktu od środka Ziemi, gdy km (przyjmij ). Zapisz obliczenia.