Nauka / Kinematyka

Kinematyka

Ruch jednostajny i jednostajnie zmienny, rzuty, wykresy ruchu, względność ruchu.

Rozszerzony

Teoria, wzory i przykłady

Wielkości opisujące ruch

Położenie x(t)x(t), prędkość v=ΔxΔtv=\dfrac{\Delta x}{\Delta t} (w granicy: pochodna położenia po czasie), przyspieszenie a=ΔvΔta=\dfrac{\Delta v}{\Delta t}. Prędkość i przyspieszenie są wektorami — ich kierunek i zwrot mają znaczenie.

Ruch jednostajnie zmienny (prostoliniowy)

v=v0+at,x=x0+v0t+at22,v2=v02+2a Δxv = v_0 + at, \qquad x = x_0 + v_0 t + \frac{at^2}{2}, \qquad v^2 = v_0^2 + 2a\,\Delta x

Droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym bez prędkości początkowej: s=at22s=\dfrac{at^2}{2}.

Wykresy — jak je czytać

  • x(t)x(t): nachylenie stycznej = prędkość chwilowa; parabola oznacza ruch ze stałym przyspieszeniem.
  • v(t)v(t): nachylenie = przyspieszenie, pole pod wykresem = przebyta droga (przemieszczenie).
  • a(t)a(t): pole pod wykresem = zmiana prędkości.

Rzut pionowy

Ruch jednostajnie opóźniony (w górę) i przyspieszony (w dół) z przyspieszeniem g≈9,81 m/s2g\approx 9{,}81\ \text{m/s}^2:

h(t)=h0+v0t−gt22,hmax=h0+v022g,twznoszenia=v0gh(t)=h_0+v_0 t-\frac{gt^2}{2},\qquad h_{max}=h_0+\frac{v_0^2}{2g},\qquad t_{wznoszenia}=\frac{v_0}{g}

Ruch jest symetryczny w czasie: wznoszenie od punktu A do wierzchołka trwa tyle samo, co spadek z wierzchołka do A, a prędkość w tym samym punkcie w górę i w dół ma tę samą wartość.

Rzut poziomy i ukośny

Ruchy w kierunkach xx i yy są niezależne: w poziomie ruch jednostajny, w pionie ruch z przyspieszeniem gg.

Rzut ukośny pod kątem α\alpha: v0x=v0cos⁡αv_{0x}=v_0\cos\alpha, v0y=v0sin⁡αv_{0y}=v_0\sin\alpha, z=v02sin⁡2αg,hmax=v02sin⁡2α2gz=\frac{v_0^2\sin 2\alpha}{g},\qquad h_{max}=\frac{v_0^2\sin^2\alpha}{2g}

Typowe błędy

  • Mieszanie wartości prędkości (skalar) z wektorem — znak zależy od przyjętego zwrotu osi.
  • Zapominanie o symetrii czasowej rzutu pionowego przy odczytywaniu wykresu h(t)h(t).
  • Odczytywanie drogi z wykresu x(t)x(t) zamiast z pola pod v(t)v(t).

Łatwe zadania

Średnie zadania

Trudne zadania

Gotowy na sprawdzian z działu?
Wygeneruj krótki test z tego działu w generatorze.
Test działowy