Kinematyka
Ruch jednostajny i jednostajnie zmienny, rzuty, wykresy ruchu, względność ruchu.
Teoria, wzory i przykłady
Wielkości opisujące ruch
Położenie , prędkość (w granicy: pochodna położenia po czasie), przyspieszenie . Prędkość i przyspieszenie są wektorami — ich kierunek i zwrot mają znaczenie.
Ruch jednostajnie zmienny (prostoliniowy)
Droga w ruchu jednostajnie przyspieszonym bez prędkości początkowej: .
Wykresy — jak je czytać
- : nachylenie stycznej = prędkość chwilowa; parabola oznacza ruch ze stałym przyspieszeniem.
- : nachylenie = przyspieszenie, pole pod wykresem = przebyta droga (przemieszczenie).
- : pole pod wykresem = zmiana prędkości.
Rzut pionowy
Ruch jednostajnie opóźniony (w górę) i przyspieszony (w dół) z przyspieszeniem :
Ruch jest symetryczny w czasie: wznoszenie od punktu A do wierzchołka trwa tyle samo, co spadek z wierzchołka do A, a prędkość w tym samym punkcie w górę i w dół ma tę samą wartość.
Rzut poziomy i ukośny
Ruchy w kierunkach i są niezależne: w poziomie ruch jednostajny, w pionie ruch z przyspieszeniem .
Rzut ukośny pod kątem : , ,
Typowe błędy
- Mieszanie wartości prędkości (skalar) z wektorem — znak zależy od przyjętego zwrotu osi.
- Zapominanie o symetrii czasowej rzutu pionowego przy odczytywaniu wykresu .
- Odczytywanie drogi z wykresu zamiast z pola pod .
Łatwe zadania
W chwili s z wysokości ponad podłożem wyrzucono pionowo w górę ciało z prędkością początkową . Ciało wzniosło się na wysokość maksymalną , po czym opadło na podłoże. Pomijamy opory ruchu; .
Analizujemy ruch ciała od chwili do momentu uderzenia w podłoże.
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
Model: brak oporów ruchu, inercjalny układ odniesienia, jednorodne pole grawitacyjne, punkty materialne, poziome podłoże, .
W chwili rzucono kulkę K z pewnej wysokości; prędkość miała kierunek poziomy. Analizujemy ruch od do (uderzenie o podłoże). Oceń prawdziwość stwierdzeń.
Średnie zadania
Na wykresie zaznaczono punkty , (wierzchołek — moment osiągnięcia wysokości maksymalnej) oraz (moment uderzenia w podłoże).
Oblicz . Zapisz obliczenia.
Z punktu w chwili rzucono kulkę — prędkość początkowa miała kierunek poziomy i wartość . Z punktu w tej samej chwili rzucono kulkę — prędkość początkowa miała kierunek pionowy, zwrot w górę i wartość . Kulki zderzyły się w chwili w punkcie . Współrzędne podano w metrach, dane są dokładne, .
Oblicz — wartość prędkości początkowej kulki . Zapisz obliczenia.