Nauka / Ruch po okręgu

Ruch po okręgu

Prędkość kątowa, przyspieszenie dośrodkowe, siła dośrodkowa, ruch w płaszczyźnie pionowej.

Rozszerzony

Teoria, wzory i przykłady

Wielkości opisujące ruch po okręgu

Okres TT, częstotliwość f=1/Tf=1/T, prędkość kątowa ω=2πT=2πf\omega=\dfrac{2\pi}{T}=2\pi f, prędkość liniowa v=ωr=2πrTv=\omega r=\dfrac{2\pi r}{T}.

Przyspieszenie i siła dośrodkowa

ad=v2r=ω2r,Fd=mv2ra_d=\frac{v^2}{r}=\omega^2 r,\qquad F_d=\frac{mv^2}{r}

Siła dośrodkowa nie jest osobną siłą — to nazwa wypadkowej składowej radialnej sił działających na ciało (napięcie nici, tarcie, grawitacja, siła Lorentza…). W zadaniu zapisujemy: „suma sił skierowanych do środka = mv2/rmv^2/r”.

Ruch po okręgu w płaszczyźnie pionowej

Prędkość zmienia się (energia potencjalna ↔ kinetyczna), więc korzystamy z zasady zachowania energii oraz z II zasady dynamiki w wybranych punktach:

  • dolny punkt: Fn−mg=mvmax2lF_n-mg=\dfrac{mv_{max}^2}{l} (nić naciąga najmocniej),
  • górny punkt: Fn+mg=mvmin2lF_n+mg=\dfrac{mv_{min}^2}{l},
  • zasada zachowania energii: mvmax22=mvmin22+mg⋅2l\dfrac{mv_{max}^2}{2}=\dfrac{mv_{min}^2}{2}+mg\cdot 2l.

Warunek, by nić pozostała napięta w górnym punkcie: vmin≥glv_{min}\ge\sqrt{gl}.

Wskazówka do konstrukcji graficznych

Wektor prędkości jest zawsze styczny do toru, więc środek okręgu leży na przecięciu prostych prostopadłych do prędkości poprowadzonych przez punkty zaczepienia wektorów.

Typowe błędy

  • Dodawanie „siły odśrodkowej” w układzie inercjalnym.
  • Pomijanie ciężaru w równaniach dla górnego i dolnego punktu.

Łatwe zadania

Średnie zadania

Trudne zadania

Gotowy na sprawdzian z działu?
Wygeneruj krótki test z tego działu w generatorze.
Test działowy