Nauka / Termodynamika

Termodynamika

Gaz doskonały, przemiany gazowe, I zasada termodynamiki, ciepło właściwe, cykle i sprawność.

Rozszerzony

Teoria, wzory i przykłady

Równanie stanu gazu doskonałego

pV=nRT=NkBT,R=8,31 Jmol⋅KpV=nRT=Nk_BT,\qquad R=8{,}31\ \frac{\text{J}}{\text{mol·K}}

Temperatura zawsze w kelwinach. Średnia energia kinetyczna cząsteczki: Ek‾=32kBT\overline{E_k}=\dfrac32k_BT; średnia prędkość rośnie jak T\sqrt T.

Przemiany

przemianastałeprawo
izotermicznaTTpV=constpV=\text{const}
izobarycznappV/T=constV/T=\text{const}
izochorycznaVVp/T=constp/T=\text{const}
adiabatycznaQ=0Q=0pVκ=constpV^\kappa=\text{const}

I zasada termodynamiki

ΔU=Q−W,ΔU=nCVΔT,W=pole pod wykresem p(V)\Delta U=Q-W,\qquad \Delta U=nC_V\Delta T,\qquad W=\text{pole pod wykresem }p(V)

Dla gazu jednoatomowego CV=32RC_V=\tfrac32R, Cp=CV+RC_p=C_V+R. Ciepło pobrane: Q=ΔU+WQ=\Delta U+W, gdzie WW to praca wykonana przez gaz (dodatnia przy rozprężaniu).

Wskazówki do wykresów p(V)p(V)

  • Odcinek przechodzący przez początek układu: p∝V⇒T∝V2p\propto V\Rightarrow T\propto V^2.
  • T∝pVT\propto pV — porównuj iloczyny współrzędnych punktów.
  • Praca w cyklu = pole wewnątrz pętli.

Sprawność silnika cieplnego

η=WQpobrane=1−QoddaneQpobrane,ηCarnota=1−TzimTgor\eta=\frac{W}{Q_{pobrane}}=1-\frac{Q_{oddane}}{Q_{pobrane}},\qquad \eta_{Carnota}=1-\frac{T_{zim}}{T_{gor}}

Ciepło

Q=mc ΔTQ=mc\,\Delta T, przemiana fazowa: Q=mLQ=mL. Bilans cieplny: ciepło oddane = ciepło pobrane.

Łatwe zadania

Średnie zadania

Średnie1 pkt

Korzystając z danych z zadania 6.1 (wykres p(V), punkty A i B), dokończ zdanie: iloraz temperatur bezwzględnych gazu w stanach B i A, TBTA\dfrac{T_B}{T_A}, jest równy...

Średnie2 pkt

Na wykresie 1. przedstawiono zależność ciśnienia pp od temperatury TT w cyklu przemian A→B→C→AA\to B\to C\to A ustalonej masy gazu doskonałego (CV=32RC_V=\tfrac32R). Stan AA: T1T_1, p1p_1, V1V_1; stany A,B,C,XA,B,C,X leżą w punktach kratowych siatki. Liczba moli gazu: nn. Z wykresu: A=(T1;p1)A=(T_1;p_1), B=(3T1;3p1)B=(3T_1;3p_1), X=(3T1;2p1)X=(3T_1;2p_1), C=(3T1;p1)C=(3T_1;p_1).

Oceń prawdziwość stwierdzeń.

Średnie2 pkt

Ciepło oddane przez gaz do chłodnicy w jednym cyklu A→B→C→AA\to B\to C\to A oznaczymy QoddQ_{odd}. Wyznacz QoddQ_{odd} w zależności tylko od T1T_1, liczby moli nn i stałej gazowej RR. Zapisz odpowiednie zależności oraz podaj postać wzoru.

Średnie1 pkt

Na wykresie przedstawiono cykl przemian ustalonej masy gazu doskonałego w pracy silnika cieplnego S (CV=32RC_V=\tfrac32R). Stany zmiany rodzaju przemiany: G1=(V1;p1)G_1=(V_1;p_1), G2=(V1;2p1)G_2=(V_1;2p_1), G3=(3V1;2p1)G_3=(3V_1;2p_1), G4=(3V1;p1)G_4=(3V_1;p_1) (cykl prostokątny). W cyklu gaz oddaje do chłodnicy ciepło ∣Qodd∣=9,5 p1V1|Q_{odd}|=9{,}5\,p_1V_1.

Dokończ zdanie. Ciepło pobrane z grzejnika przez gaz w cyklu pracy silnika jest równe:

Wskazówka: wykorzystaj I zasadę termodynamiki i twierdzenie o obliczaniu pracy z wykresu.

Średnie3 pkt

(Cykl jak w zadaniu 8.1.) Wyprowadź wzór pozwalający wyznaczyć ∣ΔU41∣|\Delta U_{41}| — wartość bezwzględną zmiany energii wewnętrznej gazu w przemianie G4→G1G_4\to G_1 — tylko za pomocą p1p_1 i V1V_1. Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru.

Trudne zadania

Gotowy na sprawdzian z działu?
Wygeneruj krótki test z tego działu w generatorze.
Test działowy