Matura 2026 — fizyka (termin główny)
Zadania w arkuszu
W chwili s z wysokości ponad podłożem wyrzucono pionowo w górę ciało z prędkością początkową . Ciało wzniosło się na wysokość maksymalną , po czym opadło na podłoże. Pomijamy opory ruchu; .
Analizujemy ruch ciała od chwili do momentu uderzenia w podłoże.
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
Na wykresie zaznaczono punkty , (wierzchołek — moment osiągnięcia wysokości maksymalnej) oraz (moment uderzenia w podłoże).
Oblicz . Zapisz obliczenia.
Korzystając z danych z zadania 1.2 (wykres z punktami , , ), oblicz — wysokość, z której wyrzucono ciało . Zapisz obliczenia.
Ciało na nici o długości porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej wokół nieruchomego punktu . Na rysunku przedstawiono wektory prędkości ciała w dwóch różnych chwilach: (poziomy, z prawej u góry) oraz (skośny, z lewej u dołu). Długość boku kratki to umowna jednostka odległości.
Wyznacz konstrukcyjnie środek okręgu (poprowadź proste prostopadłe do wektorów prędkości w ich punktach zaczepienia — środek okręgu leży na przecięciu tych prostych, bo promień jest zawsze prostopadły do prędkości) i podaj promień w umownych jednostkach odległości.
Ciało na nici porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Na ciało działają: siła grawitacji oraz siła reakcji nici .
Na którym rysunku (spośród A–D) prawidłowo przedstawiono te siły, gdy ciało przechodzi przez najniższe położenie? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Siła , z jaką nić działa na ciało , ma największą wartość w najniższym położeniu i najmniejszą w najwyższym położeniu. Dany jest iloraz prędkości: .
Oblicz iloraz . Zapisz obliczenia.
Bloczek (jednorodny walec o masie , promieniu ) podwieszono do sufitu. Przez bloczek przerzucono nierozciągliwą linę: do jednego końca przymocowano ciężarek (masa ), do drugiego przyłożono siłę pod kątem do poziomu. Bloczek może się obracać bez tarcia.
Rozważamy sytuację, w której ciężarek i bloczek się nie poruszają.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wartość siły w tej sytuacji wyraża się wzorem
Rozważamy sytuację, w której bloczek się obraca, a ciężarek porusza się pionowo w dół z przyśpieszeniem . Moment bezwładności bloczka: .
Wyznacz — wartość siły — w zależności tylko od , i . Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia.
W ośrodku rozchodzi się ultradźwiękowa fala płaska . Na rysunku odcinki i pokrywają się z dwiema powierzchniami falowymi oddalonymi o (dziewięć długości fali). Czas przejścia fali od do jest równy ms.
Oblicz — częstotliwość fali. Zapisz obliczenia.
Fala ma ustaloną amplitudę (każdy punkt ośrodka drga z taką samą amplitudą).
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Natężenie fali w połowie odległości pomiędzy odcinkami i w porównaniu do natężenia tej fali na odcinku jest
Fala płaska dociera do przeszkody, w której jest wąska szczelina (szerokość szczeliny porównywalna z długością fali). Za i przed przeszkodą znajduje się ten sam ośrodek .
Na którym rysunku (spośród A–D) prawidłowo przedstawiono kolejne powierzchnie falowe po przejściu fali przez szczelinę? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Fala płaska rozchodząca się w ośrodku pada na granicę ośrodków i pod kątem i przechodzi do ośrodka . Prędkości fali w obu ośrodkach spełniają: .
Dorysuj (jakościowo opisz) kierunek biegu fali oraz powierzchnie falowe w ośrodku , uwzględniając relację między kątem padania a kątem załamania. Podaj wartość ilorazu długości fali .
Planetoida krąży wokół Słońca (środek ) po orbicie eliptycznej. Narysuj wektor siły , z jaką Słońce działa na planetoidę w zaznaczonym położeniu na orbicie (punkt ). Zachowaj odpowiedni kierunek, zwrot i punkt zaczepienia (długość dowolna).
Planetoida : najmniejsza odległość od Słońca au, długość osi wielkiej orbity au. Orbita Ziemi jest w przybliżeniu kołowa: au, rok ziemski.
Oblicz — okres obiegu planetoidy wokół Słońca. Wynik podaj w latach ziemskich. Zapisz obliczenia.
Wartości przyśpieszenia planetoidy w punktach (peryhelium) oraz (aphelium) orbity oznaczmy — odpowiednio — jako oraz .
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Iloraz jest równy
Dane: au, au, km/s. Pomijamy wpływ innych ciał poza Słońcem.
Oblicz — wartość prędkości planetoidy w punkcie orbity. Zapisz obliczenia.
Na wykresie przedstawiono przemianę termodynamiczną ustalonej masy gazu doskonałego: , , a jest odcinkiem prostym przechodzącym przez początek układu.
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
Korzystając z danych z zadania 6.1 (wykres p(V), punkty A i B), dokończ zdanie: iloraz temperatur bezwzględnych gazu w stanach B i A, , jest równy...
Ciepło molowe gazu przy stałej objętości wynosi . Korzystając z danych z zadania 6.1, oblicz — ciepło pobrane przez gaz w przemianie . Zapisz obliczenia.
Trzy ładunki punktowe , , umieszczono w wierzchołkach kwadratu o boku (odpowiednio: lewy-dolny, lewy-górny, prawy-górny). W czwartym wierzchołku (prawy-dolny) nie ma ładunku.
Na którym rysunku (spośród A–D) prawidłowo zaznaczono kierunek i zwrot wypadkowej siły elektrycznej działającej na ładunek ? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
W wierzchołku kwadratu (przeciwległym do ) nie ma ładunku. Wyznacz — wartość wektora natężenia pola elektrycznego w punkcie — w zależności tylko od , i odpowiedniej stałej fizycznej . Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia.
Szklana kula (środek ) w powietrzu: , . W punkcie tuż pod powierzchnią kuli świeci dioda emitująca światło we wszystkich kierunkach do wnętrza kuli. Światło wychodzi z kuli jedynie przez fragment powierzchni zaznaczony łukiem ; .
Oblicz . Zapisz obliczenia.
Kulę zanurzono w wodzie ().
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.
Kąt graniczny dla szkła kuli określony względem wody, w porównaniu do kąta granicznego względem powietrza, będzie
A. mniejszy, / B. większy,
w związku z czym pole powierzchni, przez którą wychodzi światło z kuli
- się zmniejszy. / 2. się zwiększy.
Elektron porusza się po okręgu w jednorodnym polu magnetycznym o indukcji mT. Wektor prędkości elektronu jest prostopadły do . Wartość prędkości elektronu jest dużo mniejsza od prędkości światła.
Oblicz — okres obiegu elektronu po okręgu. Zapisz obliczenia.
Cząstka emitowana podczas rozpadu jądra ma energię kinetyczną MeV. Energia spoczynkowa cząstki wynosi MeV.
Oblicz — stosunek wartości prędkości tej cząstki do prędkości światła w próżni. Wynik podaj zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących.
Izotop neonu ulega rozpadowi : .
Uzupełnij schemat: wpisz liczbę atomową i masową jądra X oraz podaj symbol (lub nazwę) pierwiastka X.
W chwili tuż przed rozpadem jądro neonu było nieruchome.
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
Badano próbkę promieniotwórczą zawierającą jądra izotopu neonu . Na wykresie przedstawiono zależność od czasu (masa jąder ²³Ne pozostających w próbce, w jednostkach umownych) — wykres to linia prosta od punktu o nachyleniu na minutę.
Na podstawie wykresu oblicz — czas połowicznego rozpadu jąder neonu ²³Ne. Zapisz obliczenia.
Wskazówki: ; .