Matura 2025 — fizyka (termin główny)
Zadania w arkuszu
Model: brak oporów ruchu, inercjalny układ odniesienia, jednorodne pole grawitacyjne, punkty materialne, poziome podłoże, .
W chwili rzucono kulkę K z pewnej wysokości; prędkość miała kierunek poziomy. Analizujemy ruch od do (uderzenie o podłoże). Oceń prawdziwość stwierdzeń.
Z punktu w chwili rzucono kulkę — prędkość początkowa miała kierunek poziomy i wartość . Z punktu w tej samej chwili rzucono kulkę — prędkość początkowa miała kierunek pionowy, zwrot w górę i wartość . Kulki zderzyły się w chwili w punkcie . Współrzędne podano w metrach, dane są dokładne, .
Oblicz — wartość prędkości początkowej kulki . Zapisz obliczenia.
Jednorodny pełny walec oraz częściowo wydrążony (osiowosymetrycznie) jednorodny walec o równych promieniach i równych masach (z różnych materiałów) puszczono swobodnie z tej samej wysokości na równi pochyłej o kącie nachylenia . Prędkości początkowe były zerowe; walce staczają się bez poślizgu. Momenty bezwładności: , , . Siły tarcia statycznego nie osiągnęły wartości maksymalnych, inne opory pomijamy.
Oceń prawdziwość stwierdzeń.
(Warunki jak w zadaniu 2.1.) Wyznacz — wartość przyśpieszenia liniowego walca — w zależności tylko od , i . Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru na .
Prędkość dźwięku w powietrzu: m/s, w wodzie: m/s. Rozważamy falę dźwiękową, która biegnie w powietrzu i przechodzi do wody.
Dokończ zdanie. Długość tej fali dźwiękowej po przejściu z powietrza do wody:
A. się zwiększyła, B. się zmniejszyła, C. się nie zmieniła, ponieważ częstotliwość tej fali po przejściu z powietrza do wody: 1. się zwiększyła, 2. się zmniejszyła, 3. się nie zmieniła.
Wpisz literę i cyfrę, np. B2.
Wiązka ultradźwięków biegnie w powietrzu i pada na taflę wody pod kątem ( m/s, m/s). Tylko jeden z rysunków A–C prawidłowo przedstawia dalszy bieg wiązki od granicy powietrze — woda (linia przerywana: normalna do granicy ośrodków).
Ustal dalszy bieg wiązki: wykorzystaj odpowiednie prawa fizyczne i wykonaj niezbędne obliczenia. Następnie zaznacz właściwy rysunek (A, B albo C).
Mały głośnik jest źródłem kulistej fali dźwiękowej w powietrzu (energia rozchodzi się jednakowo we wszystkich kierunkach; pomijamy odbicia i pochłanianie). Energia fali emitowana w ciągu każdej sekundy: mJ. Punkt jest w odległości m od głośnika.
Oblicz — natężenie dźwięku w punkcie . Zapisz obliczenia.
Wskazówka: pole powierzchni kuli o promieniu : .
W pewnej odległości od głośnika ustawiono taki sam głośnik . Oba emitują z tą samą mocą i zgodnie w fazie fale dźwiękowe o częstotliwości Hz. Punkt jest w odległości m od i m od . Prędkość dźwięku: m/s.
Ustal, czy w punkcie nastąpi wzmocnienie interferencyjne, czy osłabienie interferencyjne. Wykonaj niezbędne obliczenia, a następnie zapisz odpowiedź.
Planetoida Chiron obiega Słońce po orbicie eliptycznej: najmniejsza odległość od środka Słońca au, największa au. Ziemia obiega Słońce po orbicie w przybliżeniu kołowej o promieniu au, z okresem roku. Pomijamy wpływ innych ciał.
Oceń prawdziwość stwierdzeń.
Wartość prędkości liniowej Chirona w punkcie najbliższym Słońca () oznaczymy , w punkcie najdalszym () — . Dokończ zdanie. Prawidłowy związek pomiędzy a to:
A. , B. , C. ,
ponieważ w ruchu Chirona wokół Słońca nie zmienia się jego: 1. pęd, 2. moment pędu, 3. energia kinetyczna.
Wpisz literę i cyfrę, np. B1.
Oblicz okres obiegu Chirona wokół Słońca (dane z zadania 5.1). Zapisz obliczenia. Wynik podaj w latach ziemskich.
Na wykresie 1. przedstawiono zależność ciśnienia od temperatury w cyklu przemian ustalonej masy gazu doskonałego (). Stan : , , ; stany leżą w punktach kratowych siatki. Liczba moli gazu: . Z wykresu: , , , .
Oceń prawdziwość stwierdzeń.
(Dane jak w zadaniu 6.1.) Wyznacz , oraz — objętości gazu w stanach , i — w zależności tylko od . Zapisz odpowiednie równania oraz podaj wzory. Następnie opisz, jak wygląda zależność ciśnienia od objętości w cyklu na wykresie (osie: oraz ), oznaczając stany , , i .
Ciepło oddane przez gaz do chłodnicy w jednym cyklu oznaczymy . Wyznacz w zależności tylko od , liczby moli i stałej gazowej . Zapisz odpowiednie zależności oraz podaj postać wzoru.
Za pomocą cienkiej soczewki szklanej umieszczonej w powietrzu uzyskano ostry obraz przedmiotu . Punkty i leżą na osi optycznej. Bok kratki na rysunku odpowiada 1 cm. Przedmiot (5 kratek w górę) i jego obraz (10 kratek w dół, odwrócony) są w odległości 27 kratek od siebie (wzdłuż osi).
Oceń prawdziwość stwierdzeń.
Na rysunku z zadania 7. wyznacz konstrukcyjnie za pomocą promieni charakterystycznych położenie soczewki oraz położenie jednego z jej ognisk (). Zapisz wartość ogniskowej soczewki w centymetrach. Środek soczewki i ognisk leżą w punktach kratowych.
Odpowiedź: opisz konstrukcję (gdzie leży soczewka i ognisko) oraz podaj .
Na rysunku przedstawiono dwie linie pola magnetycznego wytwarzanego przez długi, prostoliniowy przewodnik z prądem w próżni (widok w płaszczyźnie prostopadłej do przewodnika). Linie pola są współśrodkowymi okręgami o promieniach i ; strzałki na liniach pokazują zwrot pola (w górnej części okręgu — w prawo). w punkcie (poniżej przewodnika, w odległości ) jest skierowany w lewo i ma wartość 8 umownych jednostek (8 kratek). Punkt leży po prawej stronie w odległości od przewodnika.
Oznacz, w którą stronę płynie prąd w przewodniku ( — prąd płynie przed płaszczyznę rysunku, — za płaszczyznę). Następnie opisz wektor w punkcie : kierunek, zwrot i długość (w umownych jednostkach).
Wiązka niespolaryzowanego światła o natężeniu pada prostopadle na polaryzator liniowy , a następnie na polaryzator . Natężenie po : ; po : . Kąt między osiami polaryzacji i : . Amplitudę natężenia pola elektrycznego po przejściu przez oznaczono (), po — (). Na rysunku 2. (widok w płaszczyźnie polaryzatorów) zaznaczono , i .
Opisz wektor — amplitudę natężenia pola elektrycznego po przejściu światła przez : jaki ma kierunek, zwrot i długość (względem )?
Polaryzatory ustawiono tak, że osie polaryzacji były względem siebie pod kątem (oznaczenia jak w zadaniu 9.1). Oceń prawdziwość zależności.
Pewna cząstka porusza się w inercjalnym układzie odniesienia z prędkością , gdzie jest prędkością światła w próżni. Energia kinetyczna cząstki w układzie wynosi keV.
Oblicz — energię spoczynkową tej cząstki. Zapisz obliczenia. Wynik podaj w keV, zaokrąglony do trzech cyfr znaczących.
Rozważamy przejścia elektronu między poziomami energetycznymi w atomie wodoru. Długość fali i energię fotonu emitowanego podczas przejścia oznaczymy i , a podczas przejścia — i .
Dokończ zdanie. Relacje pomiędzy długościami fal i energiami fotonów:
A. , B. , C. , oraz 1. , 2. , 3. .
Wpisz literę i cyfrę, np. C3.
Energię fotonu emitowanego podczas przejścia w atomie wodoru oznaczymy . Model: przed emisją atom spoczywał; pomijamy energię kinetyczną odrzutu atomu.
Oblicz . Zapisz obliczenia. Wynik podaj w eV. (Wskazówka: skorzystaj z wzorów i stałych fizykochemicznych na maturę.)
Izotop plutonu ulega rozpadowi : powstają cząstka i jądro pierwiastka . Uzupełnij schemat : podaj liczbę atomową , liczbę masową i symbol pierwiastka .
Wpisz w kolejności: Z, A, symbol — oddzielone spacjami (np. 10 20 Ne).
W rozpadzie α jądra : iloraz masy jądra i cząstki wynosi ; tuż przed rozpadem jądro plutonu było nieruchome; prędkości produktów są dużo mniejsze od . Energie kinetyczne jądra i cząstki tuż po rozpadzie: i .
Oblicz iloraz . Zapisz obliczenia. (Wskazówka: zasada zachowania pędu.)
Próbka zawiera izotop , który wytwarza energię w postaci ciepła na skutek rozpadu promieniotwórczego. Moc cieplna jest wprost proporcjonalna do liczby jąder w próbce. W chwili moc wynosiła J/s; dokładnie po czasie lat spadła do J/s.
Oblicz — czas połowicznego rozpadu izotopu. Zapisz obliczenia. Wynik podaj w latach, zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących.
Wskazówki: 1) jeśli , to ; 2) .