Matura 2024 — fizyka (termin główny)
Zadania w arkuszu
Kropla wody oderwała się od dachu budynku w chwili i opadała pionowo w powietrzu. Na wykresie przedstawiono zależność wartości prędkości kropli od czasu do chwili s (uderzenie o podłoże). Oznaczone punkty: . Model: na kroplę działają siła oporu powietrza i siła grawitacji ; ; od chwili ruch kropli jest jednostajny prostoliniowy (odcinek wykresu poziomy).
Dokończ zdanie. Od chwili do chwili wartość przyśpieszenia kropli:
A. się zwiększa, B. się zmniejsza, C. pozostaje stała, ponieważ wartość siły wypadkowej działającej w tym czasie na kroplę: 1. się zwiększa, 2. się zmniejsza, 3. pozostaje stała.
Wpisz literę i cyfrę, np. C3.
Punkt na diagramach reprezentuje kroplę; bok kratki to umowna jednostka siły. Na diagramach narysowano siłę grawitacji (8 jednostek, w dół), natomiast nie narysowano siły oporu. Opisz: (1) siłę oporu w chwili s oraz (2) siłę oporu w chwili s — kierunek, zwrot i długość w umownych jednostkach. Wykorzystaj, że i wartości prędkości z wykresu.
Wyprowadź wzór pozwalający wyznaczyć — wartość prędkości, z jaką kropla opada ruchem jednostajnym prostoliniowym — w zależności od: promienia kropli , gęstości powietrza , gęstości wody , przyśpieszenia ziemskiego oraz współczynnika . Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru.
Wskazówka: objętość kuli o promieniu : .
Jednorodny walec o masie kg i promieniu jest ciągnięty siłą N po płaskiej poziomej powierzchni; siła jest przyłożona poziomo do uchwytu (do osi walca), prostopadle do osi obrotu. Model: walec toczy się bez poślizgu, w kierunku poziomym działają tylko stała siła tarcia statycznego (nie osiągnęła wartości maksymalnej) i siła , pomijamy inne opory i masę osi; moment bezwładności .
Całkowitą energię kinetyczną walca w chwili oznaczymy , a energię kinetyczną ruchu postępowego . Oblicz iloraz . Wynik podaj w postaci ułamka zwykłego.
(Warunki jak w zadaniu 2.1: kg, N, , toczenie bez poślizgu.) Oblicz wartość przyśpieszenia (liniowego) środka masy walca. Zapisz obliczenia.
Ciężarek o masie g wisi na sprężynie i wykonuje drgania harmoniczne w kierunku pionowym (oś skierowana w górę). Na wykresie przedstawiono współrzędną prędkości ciężarka od czasu (dodatnia — w górę). Model: działają tylko siła sprężystości (proporcjonalna do wydłużenia sprężyny) i grawitacja, brak oporów, masa sprężyny pomijalna, . Z wykresu: m/s, okres s ( w chwilach ; ; s).
Oceń prawdziwość stwierdzeń.
Siły działające na ciężarek równoważą się, gdy ciężarek jest w punkcie ; najwyższe i najniższe położenia to i . W pewnej chwili ciężarek znalazł się w punkcie poniżej położenia równowagi (na osi między a ).
Opisz siłę sprężystości i siłę grawitacji działające na ciężarek w punkcie (kierunek, zwrot, relacja długości) i zapisz relację między wartościami sił: — wpisz znak , albo .
(Dane jak w zadaniu 3.1: g, m/s², z wykresu m/s i s.) Oblicz wartość siły sprężystości działającej na ciężarek w chwili, gdy znajduje się on w najniższym położeniu podczas ruchu drgającego. Zapisz obliczenia.
Ambulans z włączoną syreną jedzie po prostym odcinku drogi między obserwatorami i : zbliża się do (dociera do niego fala o długości ), a oddala od (fala o długości ). Model: częstotliwość dźwięku wytwarzanego przez głośnik syreny jest stała i wynosi ; pomijamy inne źródła dźwięku.
Oceń prawdziwość stwierdzeń.
Przez pewien czas ambulans poruszał się ruchem jednostajnym prostoliniowym między obserwatorami i . Wtedy iloraz długości fal dźwięku rejestrowanego przez tych obserwatorów wynosił . Prędkość dźwięku w powietrzu: m/s.
Oblicz — wartość prędkości ambulansu. Zapisz obliczenia.
Ziemia i Księżyc poruszają się wokół punktu — wspólnego środka masy — po orbitach eliptycznych zbliżonych do kołowych. Środek Ziemi: , środek Księżyca: ; odległość się zmienia; stosunek mas ; Ziemia i Księżyc są kulami o sferycznie symetrycznym rozkładzie masy.
Oceń prawdziwość stwierdzeń.
Na odcinku znajduje się punkt , w którym wartość wypadkowej siły grawitacji od Ziemi i od Księżyca działającej na punkt materialny jest równa zero. Oblicz odległość punktu od środka Ziemi, gdy km (przyjmij ). Zapisz obliczenia.
Trzy punktowe ujemne ładunki , , () umieszczono nieruchomo w próżni w wierzchołkach kwadratu o boku (rysunek: — lewy dolny, — prawy dolny, — prawy górny). Punkt przecięcia przekątnych oznaczamy .
Opisz wektor wypadkowego natężenia pola w punkcie (kierunek i zwrot względem rysunku) oraz zapisz wzór na w zależności tylko od , i odpowiedniej stałej fizycznej.
Do źródła stałego napięcia podłączono trzy identyczne oporniki i amperomierz A według rysunku 1.: opornik jest połączony równolegle z szeregowym połączeniem i (węzły i ), a amperomierz jest włączony szeregowo w obwód zasilający. Opór wewnętrzny amperomierza i źródła oraz przewodów pomijamy. W pewnym momencie opornik uległ uszkodzeniu i obwód w tym miejscu został przerwany (rysunek 2.); napięcie jest takie samo w obu sytuacjach.
W obwodzie z rysunku 1. (sytuacja początkowa) oceń prawdziwość stwierdzeń.
Dokończ zdanie. Moc cieplna wydzielana na oporniku po przerwaniu obwodu (rysunek 2.), w porównaniu do mocy cieplnej wydzielanej na oporniku w sytuacji początkowej (rysunek 1.), była:
A. większa, B. mniejsza, C. taka sama, ponieważ napięcie między zaciskami oraz : 1. się nie zmieniło, 2. wzrosło, 3. zmalało.
Wpisz literę i cyfrę, np. B3.
Natężenie prądu wskazywane przez amperomierz przed przerwaniem obwodu (rysunek 1.) oznaczymy , a po przerwaniu (rysunek 2.) — . Oblicz iloraz . Zapisz obliczenia.
Na wykresie przedstawiono cykl przemian ustalonej masy gazu doskonałego w pracy silnika cieplnego S (). Stany zmiany rodzaju przemiany: , , , (cykl prostokątny). W cyklu gaz oddaje do chłodnicy ciepło .
Dokończ zdanie. Ciepło pobrane z grzejnika przez gaz w cyklu pracy silnika jest równe:
Wskazówka: wykorzystaj I zasadę termodynamiki i twierdzenie o obliczaniu pracy z wykresu.
(Cykl jak w zadaniu 8.1.) Wyprowadź wzór pozwalający wyznaczyć — wartość bezwzględną zmiany energii wewnętrznej gazu w przemianie — tylko za pomocą i . Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru.
Układ dwóch soczewek skupiających i o ogniskowych cm i cm, na wspólnej osi optycznej, zmienia szerokość wiązki światła biegnącej równolegle do osi. Soczewki są ustawione tak, że prawe ognisko i lewe ognisko znajdują się w tym samym punkcie . Szerokość wiązki padającej na : mm.
Oblicz — szerokość wiązki wychodzącej z . Zapisz obliczenia.
Zwiększenie szerokości wiązki można uzyskać układem soczewki rozpraszającej ( cm) i skupiającej ( cm). Wiązka pada na równolegle do osi, a po przejściu przez jest również równoległa do osi i poszerzona. Odległość między znacznikami na osi optycznej wynosi 5 cm.
Opisz, w którym miejscu na osi należy umieścić soczewkę (podaj odległość od w cm i w liczbie znaczników) oraz jak biegną promienie i ograniczające wiązkę (od do oraz za ).
Elektron został rozpędzony w polu elektrycznym (w próżni) od punktu do punktu . Prędkość w punkcie była równa zero, a w punkcie : m/s. Energia spoczynkowa elektronu: eV; energię całkowitą elektronu w punkcie oznaczamy (przyjmij m/s).
Iloraz energii jest równy (w zaokrągleniu) ...
(Dane jak w zadaniu 10.1.) Oblicz napięcie elektryczne między punktami oraz . Zapisz obliczenia.
Izotop fluoru ulega rozpadowi . Próbka jest badana licznikiem pokazującym całkowitą liczbę rozpadów po upływie czasu . Liczbę jąder fluoru w chwili początkowej oznaczymy , a łączną liczbę jąder, które uległy rozpadowi po czasie , . Na wykresie przedstawiono zależność od czasu (w minutach).
Czas połowicznego rozpadu jądra fluoru wynosi ... minut.
Uzupełnij schemat rozpadu jądra fluoru: (pominięto neutrino). Podaj liczbę atomową , liczbę masową i symbol pierwiastka .
Wpisz w kolejności: Z, A, symbol — oddzielone spacjami (np. 10 20 Ne).
Masy jąder i cząstek: u (jądro F), u (powstałe jądro), u (), masę neutrina pomijamy. Jądro fluoru przed rozpadem spoczywało; MeV.
Oblicz łączną energię kinetyczną produktów rozpadu jądra fluoru. Wynik podaj w MeV, zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących. Zapisz obliczenia.