Funkcje — podstawy
Dziedzina, zbiór wartości, monotoniczność, odczytywanie własności z wykresu.
Teoria, wzory i przykłady
Podstawowe pojęcia
Funkcja przyporządkowuje każdemu elementowi dziedziny dokładnie jeden element przeciwdziedziny. Funkcja jest rosnąca, gdy dla zachodzi ; malejąca, gdy .
Przekształcenia wykresu
- — przesunięcie w górę o (dla w dół)
- — przesunięcie w prawo o
- — odbicie względem osi
- — odbicie względem osi
- — część wykresu poniżej odbijamy do góry
Przykład
Jeśli wierzchołek paraboli to , to wykres ma wierzchołek w punkcie (przesunięcie w lewo o 3).
Średnie zadania
W kartezjańskim układzie współrzędnych narysowano wykres funkcji : dla wykresem jest odcinek poziomy (domknięty w , otwarty w ); dla wykresem jest odcinek prostej ; dla wykresem jest odcinek poziomy ; dla wykresem jest odcinek prostej opadającej od punktu do punktu .
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Dziedziną funkcji jest zbiór
Wykres funkcji jest taki jak w zadaniu 12.1.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Największa wartość funkcji w przedziale jest równa
Wykres funkcji jest taki jak w zadaniu 12.1.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Funkcja jest malejąca w zbiorze
Funkcja jest określona następująco: dla , dla .
Wykres funkcji przedstawiono w kartezjańskim układzie współrzędnych .
Uzupełnij zdania. Wpisz odpowiednie liczby w wykropkowanych miejscach, aby zdania były prawdziwe.
- Rozwiązaniem równania jest liczba ……
- Największa wartość funkcji w przedziale jest równa ……
Funkcja jest taka jak w zadaniu 12.1: dla , dla .
Uzupełnij zdania. Wpisz odpowiednie przedziały w wykropkowanych miejscach, aby zdania były prawdziwe.
- Zbiorem wartości funkcji jest przedział ……
- Zbiorem wszystkich argumentów, dla których funkcja przyjmuje wartości większe od 1, jest przedział ……
W chwili początkowej () filiżanka z gorącą kawą znajduje się w pokoju, a temperatura tej kawy jest równa . Temperatura w pokoju (temperatura otoczenia) jest stała i równa . Temperatura tej kawy zmienia się w czasie zgodnie z zależnością dla , gdzie: – temperatura kawy w stopniach Celsjusza, – czas w minutach od chwili początkowej, – temperatura początkowa kawy, – temperatura otoczenia, – stała charakterystyczna dla danej cieczy.
Po 10 minutach, licząc od chwili początkowej, kawa ostygła do temperatury .
Oblicz temperaturę tej kawy po następnych pięciu minutach. Wynik podaj w stopniach Celsjusza, w zaokrągleniu do jedności. Zapisz obliczenia.
W chwili początkowej () masa substancji jest równa 4 gramom. Wskutek rozpadu cząsteczek tej substancji jej masa się zmniejsza. Po każdej kolejnej dobie ubywa 19% masy, jaka była na koniec doby poprzedniej. Dla każdej liczby całkowitej funkcja określa masę substancji w gramach po pełnych dobach (czas liczymy od chwili początkowej).
Wyznacz wzór funkcji . Oblicz, po ilu pełnych dobach masa tej substancji będzie po raz pierwszy mniejsza od 1,5 grama. Zapisz obliczenia.
Funkcja jest taka jak w zadaniu 12.1.
Uzupełnij zdania. Wpisz odpowiednie przedziały w wykropkowanych miejscach, aby zdania były prawdziwe.
- Dziedziną funkcji jest przedział ………………… .
- Zbiorem wszystkich argumentów, dla których funkcja przyjmuje wartości nieujemne, jest przedział ………………… .
Na wykresie przedstawiono funkcję : dwa odcinki łączące punkty , oraz (funkcja kawałkami liniowa, ciągła, z minimum w punkcie ). Każdy z punktów przecięcia wykresu funkcji z prostą ma obie współrzędne całkowite.
Uzupełnij poniższe zdanie. Wpisz odpowiedni przedział w wykropkowanym miejscu tak, aby zdanie było prawdziwe.
Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności jest przedział ……………………… .
Funkcja powstała w wyniku przesunięcia równoległego wykresu funkcji (z zadania 11.1) wzdłuż osi o 4 jednostki w lewo.
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A, B albo C oraz odpowiedź 1. albo 2.
Funkcje i są powiązane zależnością:
A. g(x)=f(x+4) B. g(x)=f(x-4) C. g(x)=f(x)-4
oraz mają takie same:
- dziedziny 2. zbiory wartości
Funkcja jest określona za pomocą tabeli: dla odpowiednio .
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
W chwili początkowej () zainicjowano pewną reakcję chemiczną, w której brał udział związek A. W wyniku tej reakcji masa związku A zmieniała się w czasie zgodnie z zależnością dla , gdzie – masa w gramach, – czas w sekundach, – współczynniki liczbowe.
Masa początkowa związku A była równa gramów. Po osiągnięciu stanu równowagi (gdy ) masa tego związku była równa jego masy początkowej.
Oblicz, po ilu sekundach (licząc od chwili zainicjowania tej reakcji) przereagowało 87,5% masy początkowej tego związku. Zapisz obliczenia.
W kartezjańskim układzie współrzędnych narysowano wykres funkcji (zobacz rysunek).
Uzupełnij tabelę. Wpisz w każdą pustą komórkę tabeli właściwą odpowiedź, wybraną spośród oznaczonych literami A–F.
Dziedziną funkcji jest zbiór: .......... Zbiorem wartości funkcji jest zbiór: ..........
A. B. C. D. E. F.
Korzystając z wykresu funkcji z zadania 13.1 (zobacz rysunek), zapisz zbiór wszystkich rozwiązań nierówności .
Masa leku zażytego przez chorego zmienia się w organizmie zgodnie z zależnością wykładniczą gdzie to masa (w mg) przyjętej w chwili dawki leku, a to czas (w godzinach) liczony od chwili zażycia.
Chory przyjął jednorazowo lek L w dawce 200 mg.
Oblicz, ile mg leku L pozostanie w organizmie chorego po 12 godzinach od momentu przyjęcia dawki. Zapisz obliczenia.
Funkcja jest określona dla . Wyznacz zbiór wartości tej funkcji.
Trudne zadania
Funkcje kwadratowe oraz są określone za pomocą funkcji z zadania 14.1 następująco: , .
Przyporządkuj każdej z funkcji oraz jej wykres, wiedząc, że ma wierzchołek i miejsca zerowe .
Funkcja jest określona następująco: dla , dla , dla .
Wykres funkcji przedstawiono w kartezjańskim układzie współrzędnych .
Uzupełnij zdania. Wpisz odpowiednie przedziały w wykropkowanych miejscach, aby zdania były prawdziwe.
- Dziedziną funkcji jest przedział ……
- Zbiorem wartości funkcji jest przedział ……
- Zbiorem wszystkich argumentów, dla których funkcja przyjmuje wartości dodatnie, jest przedział ……
- Zbiorem wszystkich rozwiązań równania jest przedział ……
Funkcja jest określona następująco: dla , dla , dla .
Wykres funkcji przedstawiono w kartezjańskim układzie współrzędnych .
Uzupełnij zdania. Wpisz odpowiednie liczby w wykropkowanych miejscach, aby zdania były prawdziwe.
- Funkcja ma dokładnie ……… miejsca zerowe.
- Funkcja osiąga największą wartość dla argumentu ……… .
Funkcja jest określona następująco: dla , dla , dla .
Wykres funkcji przedstawiono w kartezjańskim układzie współrzędnych .
Uzupełnij zdania. Wpisz odpowiednie przedziały w wykropkowanych miejscach, aby zdania były prawdziwe.
- Dziedziną funkcji jest przedział ……………… .
- Zbiorem wartości funkcji jest przedział ……………… .
- Zbiorem wszystkich miejsc zerowych funkcji jest przedział ……………… .
- Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności jest przedział ……………… .